Güneş Sistemi, Yerküre ve Deprem

Foto:Fatma çetin

Konu başlığı “Güneş Sistemi, Yerküre ve Deprem” olunca, ders vereceğimi sanmayınız dostlar… Beni aşar… Ben öğrenmeye çabalamaktayım yalnızca… İşin özünü, doğrusunu, bir bilenden…

Geçtiğimiz gün kitaplarımı, uğraşlarımı düzenlerken bilgisayar masamın üzerinde küçük kâğıtlara yazdığım, kâğıt tutacaklara artık sığmayan notlarımla da boğuştum. Neredeyse tümü ülkemizde, özellikle Marmara Bölgesi’nde oluşan depremlere ve oluşumlarına ilişkin notlardı. Dünyaya  ve güneşe ilişkin çeşitli sorularla ilgili aldığım notlar da vardı.

Tüm bu sorularımın yanıtlarını öğrendiğim bilim insanı, ara ara bilgilendirdiği konuları sizlerle de paylaşarak ismini belirttiğim DOHAD (sismikaktivite.org) Onur Üyesi Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak hocamızın yeni bir kitabı da turuncu kapağıyla, 1. sınıf hamur kâğıda basılı yazılarıyla, parlamaktaydı.

Değerli armağanımı aldığım an, eve gidene kadar bekleyemeyip, bir çay bahçesine oturmuş ve okumaya başlamıştım.

Sunuş, teşekkür ve önsöz benim için çok önemlidir. Kitap yazabilmenin, özveri isteyen bir olgu olduğunu düşünmekteyim. Bir çocuğun doğumu gibi… Nasıl çocuğumuz doğduğu zaman, el ve ayak parmakları tam mı? Gözleri görüyor, kulağı işitiyor mu? Sağlıklı mı? Diye merak ediyorsak… Bence kitabın basımından sonra da o gözle bakarak, incelenmektedir… Tümden… İlk sayfasından, bitimine dek önem taşır, benim için. Oluşumunda emeği geçen, katkıda bulunan herkesin nasıl yardımcı olduğunu, yazarınsa bu duruma bakış açısını bile değerlendiririm.

Yıllar önce okuduğum bir romanın teşekkür bölümünde, yazarın yazmaya başladığında hâmile olduğunu, doğumdan sonra iki yıl daha tamamlamayı sürdürdüğünü, bu yıllar süresince eşinin kendisine nasıl yardımcı olarak, bitirmesini kolaylaştırdığını anlatıyordu. Kitabın içeriği kadar, bu teşekkürü de beni derinden etkilemişti.

Hiçbir şey kolaylıkla elde edilemez, emek ister. Yanı sıra yapılan yardımlar ise yüreklendirir, güç verir işi yapan kişiye.

Benim için önsöz ise yazarı bir çeşit tanıma bölümüdür. Bir ölçüde kitabı okurken nelerle karşılaşacağımı, yazım dilini, sözcüklerin kullanım hassaslığını, kitabın tümü hakkında olmasa da içeriğini biraz olsun anlamama yardımcı olur.

Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak’ın kitabını okumaya da bu kapsamda başladım. Sunuş TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası XII. Dönem Yönetim Kurulu Başkanı Şevket Demirbaş tarafından özenle yapılmış. “Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak’ın popüler bilim formatında hazırlamış olduğu ‘Güneş Sistemi, Yerküre ve Deprem’ kitabında deprem bilinci verilmiştir. Ülke insanını birkaç saniyede toplu mezarlara mahkûm eden deprem öncesi, sırası ve sonrası anlatılmaktadır.”  paragrafı, Sayın Şevket Demirbaş’ın sunuşunda yazmış olduğu bir anlatım.

Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak teşekkür bölümünde, kendisine yardımcı olan hiçbir kimseyi atlamamış. İncelikle her birinin nasıl yardımları olduğunu anlatmış. Önsöz bölümünde ise kitabının “popüler bilim kitabı” olduğunu vurgular olmuş. DOHAD’da sorularımızı yanıtlar, bizleri bilgilendirirken nasıl bu konularla ilk kez karşılaştığımızı bilerek, seviyemize uygun ve aralara  espriler kattığı anlatımıyla son derece ciddi, bilimsel konuları bizlere sevdirerek bilgilendirdiyse, kitabında karşılaştığım yazım da bu oldu.

Örneğin “Lunar Ay Uydusunun Kamer Mehtabı”, “Yerküre’nin Şirazesi” gibi makaleleri, gözünüzün önünde canlanırcasına oluşan, anlayabileceğiniz anlatımıyla her kesime seslenebildiğinden ötürü, bir çok sitelerde kaynak belirtilerek yayıma alınmıştır. Bu durum Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak hocamızın tüm yazımlarıyla bütünleşen, “anlaşılırlık” durumudur. Herkesin, her kesimin anlayabileceği bir şekilde anlatımla, bilimin buluşması diyorum, açık ve net.

Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak daha önsözünün ilk paragrafında “Deprem gibi bir karabasanın kitabını yazarken okuyucunun ruhunu kararttığınızı hissederseniz, kitabın ağır havasını dağıtmak için arada bir kendinizle gırgır(!) geçiniz. Okuyucunuz hiç değilse ‘Hıh! Soğuk nevale! Espri yaptığını sanıyor.’ diyerek rahatlayacak ve sizi affedecektir.” yazarak nasıl bir anlatımla karşılaşacağınızın sinyalini veriyor. Yer biliminin, teorik modellerin o bilemediğimiz, dilimizin dönmediği terimler öztürkçe anlaşılır olarak yer almakta. Okudukça öztürkçe kullanıma da doyuyorsunuz. Bu arada bilim öğreniyorsunuz, son derece açık ve net anlatımla. Okudukça bir sonraki bilgiyi öğrenmeye geçmeyi istiyorsunuz.

Yazılı ve görsel basında yer alan söylemlerin doğru olup olmadığına da okuyarak kendiniz karar verebiliyorsunuz, bilinçli olarak.  Örneğin; “Burada yine önemle vurgulamak gerekiyor ki çoğu yerbilimciler ‘Beklenen Marmara depreminden sonra İstanbul 5 metre batıya yer değiştirecektir’ savının altına hiç düşünmeden imza atabilmektedir. Halbuki şu anda İstanbul zaten batıya doğru yaklaşık 5 metre kadar (hissettirmeden) yer değiştirmiş olduğu için, Orta Marmara Fayı zordadır!” yazmış bulunmaktadır, Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak.

Bu özgün kitabın “Beklenilen Marmara depremi için süre hesaplaması”, “Betonarme yapılar için bir hasar tespit kılavuzu” ve somut tanımlamalar içeren yeni bir “deprem şiddet skalası” içerdiği de kendileri tarafından önsöz bölümünde belirtilmektedir.

“Deprem doğal bir olaydır. Tıpkı yağmur gibi… Doğal olaylar, canlı varlıklara ne olacağına aldırmaksızın işlevlerini sürdürürler.” yazmış, Sayın Prof. Dr. Uğur Kaynak. Bu durumda bilinçlenmek de bize düşmektedir, değil mi dostlar? Ve yine kendilerinin çok yerinde söylediği “Düşmanı tanıyacağız, öğreneceğiz, önlem alacak ve yaşama hakkımızı biz savunacağız.” cümlesinin önemini kavrayarak gereğini yapmak da bize düşmektedir.

Son söz olarak şunu yazacağım;

Prof. Dr. Uğur Kaynak’ın “Güneş Sistemi, Yerküre ve Deprem” başlıklı kitabı yayınlandı.  Satış için Ankara adresi Eğitim Yayınları No:13 olarak  www.jeofizik.org.tr sitesinden alınabilir.  İstanbul Şubesi, Halaskâr Gazi Caddesi No 33, Kat 5, Harbiye, adresinden de temin edilebilir. Satış Fiyatı 10 TL.dir. Kitabın yazarı, “bu kitabın piyasadaki sekiz-on adet deprem kitabından tek farkı, onların büyük oranda derleme, bunun ise büyük oranda telif kitap olmasıdır” diyor.
Ben, kitabı çok rahatlıkla ve hızla okuduğum halde anlamaktayım. Eğer ikinci kez aynı yeri okursam bu kez de ilkin hızlı okumadan dolayı farkedemediğim ayrıntıları görebilmekteyim. Değerli bilgiler içeren ve veren bir kitap. Okumanızı öneririm.

Bu yazı toplamda (10 Aralık 2007 Tarihinden İtibaren) 90, bugün ise 0 kez görüntülenmiş